Hoogbegaafdheid

Kennishonger
▢ Stellen veel en onverwachte vragen, lijken soms problemen te zoeken waar er geen zijn.
▢ Blijven doorvragen, drammen door.
▢ Haken af bij herhaling en uit het hoofd leren.
▢ Weinig motivatie voor het klassikale aanbod.

Leervaardigheden en werkhouding
▢ Presteren onder hun niveau, wisselende resultaten.
▢ Onvoldoende aandacht bij lezen van of luisteren naar instructies.
▢ Weigeren te leren wat ze niet zinvol vinden.
▢ Gebruiken aangeleerde methodes niet of nonchalant, snel tevreden, geven snel op.
▢ Kloof tussen “begrijpen” en “beheersen”.
▢ Afwezig, overweldigd door indrukken, prikkels of stemmingen.
▢ Zwakke concentratie en fouten bij eenvoudige opdrachten of herhaling.
▢ Hekel aan routinetaken.
▢ Dromerig, prutsen als gevolg van verveling.

Sociaal
▢ Snel uitgesloten, niet begrepen voelen.
▢ Moeilijk contact, vriendschap met leeftijdsgenoten, integratie in een groep.
▢ Neiging tot domineren, betuttelen.

Emotioneel
▢ Clownesk gedrag, agressief gedrag.
▢ Gezag en regels in vraag stellen.
▢ Moeilijk te straffen.
▢ Zwart/wit denken, te ver doordenken.
▢ Faalangst, neerslachtig.

Algemeen
▢ Opgaan in eigen leefwereld, overgevoelig.
▢ Ongelijke ontwikkeling van verschillende vaardigheden.
▢ Thuis ander gedrag dan op school.

Kennishonger
▢ Weet- en leergierig, diep op dingen doorgaan.
▢ Kennis van eigen interessegebieden is groot.
▢ Scherp waarnemen en observeren.
▢ Grote denksprongen.
▢ Sterk ontwikkeld creatief/divergent denken.

Leervaardigheden en werkhouding
▢ Goed geheugen, prestatiegericht.
▢ Sterk redeneervermogen, leggen snel verbanden, bedenken creatieve oplossingen.
▢ Bij voldoende uitdaging grote vooruitgang in leren, snel verwerken van veel leerstof.
▢ Snel en graag zelfstandig werken.
▢ Focussen zich sterk bij interesse.
▢ Bij de les blijven, ook al lijken ze niet betrokken of vertonen ze storend gedrag.
▢ Zich concentreren op meerdere zaken tegelijk.

Sociaal 
▢ Sterke en hechte vriendschapsbanden.
▢ Scherp inzicht in relaties en interacties.
▢ Leiderschapskwaliteiten.
▢ Heel goed lichaamstaal lezen.
▢ Sterke onderhandelingsvaardigheden.
▢ Laten zich niet door de groep dwingen.

Emotioneel
▢ Sterke wil, standvastig, sterke emoties.
▢ Sterk rechtvaardigheidsgevoel.
▢ Goed inlevingsvermogen.
▢ Verbaal sterk, taalvaardig, of juist sterk ruimtelijk-visueel.
▢ Eigen gevoel voor humor.
▢ Perfectionisme.
▢ Overvloed aan ideeën.
▢ Onvermoeibaar.

Accepteren
✓ Laat voelen dat je in de leerling gelooft.
✓ Neem de zorgen en inbreng van ouders ernstig.
✓ Aanvaard dat niet alle hoogbegaafden op dezelfde manier functioneren (verstandelijk, sociaal, emotioneel, enz.)
✓ Luister actief, zelfs als de leerling lijkt door te drammen.

Stimuleren en begeleiden
✓ Motiveer en leg nadruk op talenten.
✓ Zorg dat de leerling meermaals per dag iets kan leren.
✓ Maak duidelijke afspraken over wederzijdse inzet en timing.
✓ Bied uitdagende opdrachten en inhouden aan.
✓ Leg de lat hoog en maak bij de evaluatie onderscheid tussen inspanning en resultaat.
✓ Leer ‘doorzetten’. Moeilijke opdrachten en ‘veel leerstof’ moeten af en toe!
✓ Begeleid teleurstelling bij falen. Deze leerling heeft faalervaringen nodig!
✓ Voorzie dat leerlingen af en toe met elkaar kunnen werken (bv. in een kangoeroeklas).
✓ Waardeer de leerling en daag positief uit.

Compenseren/dispenseren
✓ Vermijd onnodige instructie.
✓ Compact (leerstof op kortere tijd aanbieden, waardoor er ruimte komt voor verdiepen en verbreden).
✓ Verdiep (dieper en anders ingaan op een onderwerp dan de methode doet).
✓ Verbreed (leerstof buiten het reguliere programma aanbieden)
✓ Versnel indien nodig (in versneld tempo laten doorlopen van de schoolperiode).
✓ Beoordeel aanvullende taken en geef feedback.

Leren leren
✓ Maak de leerling bewust van de eigen leermethodes en leerstijl. Help die te verbeteren.
✓ Check of de leerling ze ook zo toepast.
✓ Leer stilstaan bij belangrijke kernwoorden.
✓ Leer de leerling hulp vragen.
✓ Check of de opdracht gelezen/gehoord en begrepen is.

Begeleiding
✕ Uitspraken zoals “Als je dan toch zo slim bent…”
✕ Uitspraken over “de hoogbegaafden”. (Zij verschillen heel sterk onderling én weten dat.)
✕ Redeneringen afdoen als niet ter zake.
✕ Levensvragen die de leerling ter sprake brengt uit de weg gaan.
✕ Verwachten dat de leerling bewijst dat hij een voorsprong heeft.
✕ De spontane ontwikkeling van de leerling afremmen.
✕ De leerling buiten de klasgroep plaatsen.

Aanpak en begeleiding
✕ Meer van hetzelfde: de leerling herhaling na herhaling laten ondergaan.
✕ De leerling niet aan bod laten komen omdat je weet dat hij het toch al kent.
✕ Vrijblijvendheid van aanvullend werk.
✕ Denken dat versnellen op zich afdoende is.
✕ Er van uitgaan dat de beschikbaarheid van uitdagend materiaal alleen voldoende is voor een hoogbegaafde leerling.
✕ De leerling als zuiver hulpje inschakelen. Wel: bijvoorbeeld als coach van medeleerling.
✕ Onrealistische verwachtingen stellen (bijvoorbeeld verwachten dat ze al hun problemen zelf kunnen oplossen) 
✕ Verwachten dat de leerling op alle vlakken even sterk is. 
✕ Elk eigen initiatief de kop indrukken.
✕ Aanvaarden dat de leerling zich aanpast aan de gemiddelde klasnorm. 

Gedrag 
✕ ‘Waarom? Daarom!’ Wel: uitleg geven bij geboden en verboden.
✕ De leerling als een lastpak benaderen, hem als storend labelen (dat kan pesten in de hand werken).
✕ De leerling aanmanen ‘gewoon’ te doen.